Imigidi Nemikhosi

Izigaba nokukhula kwezintombi

INTATHELI yoBUKHOSI

  • Ukucelwa nokulotsholwa

  • KUYILUNGELO lentombi ukucelwa nokulotsholwa. Ilungelo lentombi uma iqoma insizwa ishiya ilungelo layo lobutshitshi bese iba yiqhikiza ngenhloso nangethemba lokuthi insizwa noma isoka aliqondile ukudlala ngayo kepha liyosigcina isethembiso sokuyicela qede siyilobole.

    Ngesiko lesiZulu insizwa ikhipha izinkomo zamabheka okuyishumi lezinkomo kumuntu phaqa kanti kumnumzane noma enkosini nabaNtwana kuba yishumi nanhlanu. Lapha sikhuluma ngelobolo okuyisitsha sikayise wentombi. Inkomo yeshumi nanye noma eyeshumi nesithupha kwabakhulu, yinkomo kanina.

    Leyo nkomo kuthiwa yinkomo yohlanga noma yingquthu, okuhlonishwa kuthiwe yinzalabantu.

    Iqondene nonina ngqo ngoba ebongwa ukuthi wamzalela intombi, wayigona, wayibeletha, wayichatha, wayonga yamsulwa kwaze kwaba wukugana kwayo. Ngaleso sikhathi intombi leyo kusuke sekuyingoduso.

    NgesiZulu lezi zinkomo zamabheka eziphelezelwa yinkomo kanina zinombandela wokuthi intombi elotsholwayo yintombi nto.

    Ngakho uyise kumele athole isiqiniseko konina noma koninakhulu ngomlomo wamaqhikiza ukuthi intombi igcwele nswi, bese uyise ebiza ngeqholo ezakhe nonina eyakhe ngoba uma kungenjalo umuzi uyahlazeka uma isoka selifica kungasenjalo. NgesiZulu kudingeka abakubo kwentombi bahlawule ngoba kwankomo kanina kusuke kungafanele ukuba iphume.

    Lokhu kusho nje uma intombi ingasaphelele, hhayi ngoba isizele. Kungokunye uma isinengane.

    OkwabaNtwana beSilo samaBandla onke kwehlukile ngoba bona balotsholwa ngezinkomo ezevile ekhulwini. Lokho kuwuphawu lokuthi ungumnumzane, uyasutha futhi uMntwana akazufika abulawe ngumashayandawonye nomphangazana wenkemane.

  • Igqinkehli / igqabulambeleko

  • NgesiZulu kuyihlazo nechilo ukuba intombi izalele ekhaya. Intombi kufanele izigcine ize ilotsholwe, iyogana kuyima ithola abantwana.

    Labo bantwana bazalelwa emndenini ofanele ngokwesiko nomthetho. Intombi eyenze isiphambeko sokutholela ingane ekhaya kuthiwa yigqinkehli noma yigqabulambeleko ngoba yeqe izigaba ezisemthethweni yayozenza umfazi ibe ingakaze ikhehlwe muntu.

    Kuthiwa yigqabulambeleko ngoba ibelethe ingane ingaganile kanti ingane yenzelwa imbeleko ngokwesiko kubo. Uma-ke isiyeqe lela siko, yazalela kubo kusho ukuthi igqabule igoda lesiko nesimiso sesiko. Lokhu akwehlukene nokwephula izikeyi noma ijoka noma ugqabule amaketango isipani siphakathi nendima.

    Owenze lokho kuthiwa ngundingasithebeni ngoba asikho isitsha avunyelwe ukudla kuso.

    Uzodla kanjani kwesezintombi ngoba akeseyona intombi. Akasoze futhi adle kwesomame ngoba akasiyena umama.

    Uze akhangezwe yizalukazi ngoba vele ukhethe ukweqa zonke izigaba, usefana nazo.

    Ngisho isigana uma kwenzeka igana, iganiselwa amaxhegu Ie yo ntombi.

    Ngisho zisina izintombi, ayilokothi isine nazo ngoba ayiseyona intombi. Iyisibonelo esibi emndenini, emphakathini nasesizweni ngakho akufanele ichumise leso sihlava sokuba yizambane elibolile. Intombi eyenze lokhu iyakheswa ukuze ifunde isifundo nokuba nezinye zibone ukuthi ayikho indawo yehlongandlebe esizweni.

  • Umkhehlo

  • Lona ngumkhosi lapho ingoduso ikhehlwa khona yisoka eseyilobolile. Wusiko lolu lapho ingoduso isizoyogana kepha ngaphambi kwalokho isoka layo bese liyikhehla inhloko qede liyivunulise ngesidwaba, esiyovunula ngaso kuze kube sekufeni. Inhloko le isiyoba sekhanda iyoze iyiphuce mhla kushone umyeni.

    Kuleso sigaba kuthiwa ingoduso sekuyinkehli, isilindele usuku lokuphuma kwabo isiyogana.

    Lokho kukhehlwa kwelanywa ukucwiliswa kotshwala bomgcagco. Ingoduso izophuma ihamba icimela ezihlotsheni nasendaweni ngononina njengophawu lokuvalelisa.

    Iyahlatshiswa, ikhungwe ngezipho, yelulekwe yizihlobo, abangani, omakhelwane nomphakathi nesizwe sonkana ukuthi iziphathe kahle emzini, ingatheli ngechilo umuzi nesigodi sakubo. Emva kwalokhu ibuya izogoya emseleni kwabo isibusiswa yizinyanya zakwabo okokugcina.

  • Ukuchanguza ngesinqindi esigcawini

  • Lesi yisigaba esiwuvuthondaba kunoma yiyiphi intombi. Isuke isifIke esicongweni sempilo yobuntombi lapho uyise eyincamisa khona ngenkomo, njengophawu lokuvalelisa kwabo.

    Leyo nkomo ehlatshiswa yona iwuphawu lokufa kwabo ngoba isizophuma unomphelo ingabuye ibheke emuva.

    Kubikelwa ngayo izinyandezulu zomndeni futhi inxuselwa inkonzo enhle emzini.
    Kuleyo nkomo kukhishwa umhlubulo kanye nensonyama okuba ngumphako womntwana ngoba akakazukuyidla inyama yasemzini ngoba ithintene nesibaya sakhona esiyithempeli lezinyanya zakhona.

    Uyoze asikiswe idaka noma anikwe yona ngokomthetho emva konyaka asina.

    Ngakho-ke ngesiZulu intombi isina ngesinqindi esigcawini esiwuphawu lokuthi iyintombi nto. Intombi iqamba inkondlo yayo eyihlaba esigcawini njengophawu lokuvalelisa ebuntombini nokuzinikela kumyeni wayo ongusofasilahlane. Ikwenza lokhu ifake imvakazi esithe ngayo amehlo kwabasemzini nabalele ngoba akufaneki ithwalakhanda elingenanhlonipho.

    Lolu phawu lokuchanguza igcakele esigcawini ngesinqindi kanye nenkondlo luwukugomela ukuthi kungena intombi nto ekhaya. Umuntu wokuqala ozomekeza yisoka layo lasebuntombini eliyoyiqeda ubuntombi bayo.

    Lokho kuba nobufakazi ngoba ngakusasa ngovivi ikade ilele nomyeni wayo, inzalabantu yalapha ekhaya yiyo eyokuqala ukuyohlola esikhundleni elawini. Kufanele bafike badele ngeyokosa ukuthi nempela kungene intombi nto ekhaya qede balilizele. Kepha uma kungenjalo isoka liyovuka, lithathe umkhonto, liyowuhloma esibayeni ekhweni qede liwushiye khona, usuyobuya nenhlawulo.

    Ngokwesiko, intombi ehambe onke la mazinga yaze yayosithela esicongweni somendo iyahlonishwa. Ngisho kubo ibizwa ngoMafungwase ngisho isiyagana ngoba ayikaze iwuthele umuzi kayise ngehlazo nechilo.

    Intombi elotsholiwe, yenda kuyiqholo negqabho kuyona ukuzilela umyeni wayo mhla esedlulile emhlabeni. Isho ngeqholo ithi ngizilele umyeni wami wezinkomo.

    Uma engazilelwa yimi, uyozilelwa ngubani?

    Kuyini ukuzila unyaka wonke golokoqo kuze kweqele kowesibili uma esekhumulile inzilo, wangen a ezijalimanini? Uqhamuka lapho-ke umchwayo othi: Ubuhle bendoda zinkomo zayo, uma ilobola umfazi.

    Yingoba intombi ifa yazi kubo ukuthi iyovuka emzini lapho eyoze ibe yinzalabantu nesibangamlotha sakhona ngisho esedlule kulo mhlaba ohlabayo.

  • Isibuyemendweni

  • Ngokwesiko uma kuthiwa kukhona into engenandawo, yisibuyemendweni. Intombi eyehlulwa ngumendo iyisehluleki sokuqala nesokugcina.

    Ayinandawo ngoba ukubuya kwayo ekhaya isizohlupha abalobokazi babafowabo. Isizoshaya imithetho lena eyehlulile yona emzini kepha ilindele ukuba abanye bayibekezelele. Siyolixova ikhaya libe mahlembehlembe, sihlolisa izingane zabantu ezazogana lapha ekhaya.

    Isiphingi esiphuma siyotholela amalongwe emendweni asinandawo ngoba umphumela walokho ngamavezandlebe. Nakuba kunjalo, ngokwesiko isahlukaniso asaziwa. Uma esegile Ie mikhuba, uyahlawuliswa.

    Kuphuma inkomo kubo izogeza umuzi womnumzane.

    Kokunye umnumzane umgxumekela ixhokovana esangweni ngenxa yokonakala kwakhe. Iqiniso yileli, lela longwe alithezile,yebo lithi lihlawulwa kepha kube kungelalapha ekhaya.

    Izithutha zazi lokho nakuba zibuye zikhethe iphela emasini uma sekufika kolunye ukhalo lapha kumele kukhulunywe khona ingonyuluka khona njengoba injalo.

    Tags
    Show More

    Related Articles

    Check Also

    Close
    Close